Özyönetim ve sağlık (1)

Özyönetim ve sağlık (1)

Özyönetim ve sağlık çalışmaları dört düzlemde ele alınabilir. Birinci düzlem; bireyin ve toplumun sağlıkla ilgili yapabileceklerinin geliştirilmesi ve sağlıklılık konusunda kendi kendine yeterli hale gelmesi olarak ele alınabilir. Bu durumu sağlığın toplumsallaşması, sağlık bilgisinin toplumsallaşması diye de tanımlayabiliriz. Güncel olarak ilk yardım bilgisinin toplumsallaşması, sokak sağlıkçılığı, sağlık amatörleri bu kapsamda değerlendirilmekle birlikte yalnızca bu kapsam ile sınırlı kalmamak gerekir. Ateşli çocuğa yaklaşım, ishalli çocuğa yaklaşım, şeker hastalarının kendi kendinin doktoru olması vb. bu çerçevede geliştirilebilir. Bu düzlemin olmazsa olmazı ise sağlıklı olma halinin korunması ve geliştirilmesine yönelik bireyin günlük faaliyetleri konusunda yapılacaklardır.

İkinci düzlem; toplumun sağlık kurumlarının yürüttükleri hizmetlerde söz sahibi olmasıdır. Birinci basamak sağlık hizmetleri (yani aile sağlığı birimleri, aile sağlığı merkezleri, toplum sağlığı merkezleri) ve hastanelerin yürüttükleri hizmetlerde toplumun söz sahibi olmasıdır. Yürütülen hizmetlerin planlanması, değerlendirilmesi, izlenmesi ve denetlenmesi süreçlerine toplumun katılımının sağlanmasıdır. Halk meclisleri ve sağlık meclisleri bu noktada büyük önem kazanır.

Üçüncü düzlem; sağlık hizmetlerinde özyönetimdir. Bu durum işçi denetimi başlığında da ele alınabilir. Sağlık emekçilerinin sağlık hizmeti üretiminde söz sahibi olması şeklinde tanımlanabilir. Sağlık emekçisinin emeğine, mesleğine ve halka yabancılaşmadan hizmet üretimi sağlaması yaklaşımından köken alır. Böylelikle işveren (devlet veya sermaye), tıp endüstrisi, medya ve akademik kapitalizm gibi iktidar odaklarının dayattığı sağlık hizmet üretimi modelinden arınma süreci başlayacaktır. İkinci ve üçüncü düzlem ile birlikte ele alınarak sağlık hizmetlerinin demokratikleştirilmesi çalışmaları olarak tanımlanabilir. Sağlık hizmetlerinde iktidar odaklarının geriletilip toplumun öne çıkması ve toplum ihtiyaçlarının belirleyici hale gelmesine yönelik çalışmalar bu kapsamda değerlendirilebilir.

Dördüncü düzlem sağlık hizmetlerinin tümünde yerel yönetimlerin söz sahibi olmasıdır. Bu durum sağlık hizmetlerinin belediyeye devri diye anlaşılmamalıdır. Özerk yerel yönetimlerin, örgütlü toplum kesimleri ile birlikte kendi bölgelerinde yürütülen sağlık hizmetlerinde söz sahibi olması olarak anlaşılmalıdır. Sağlıkla ilgili bütçe ve sağlık emekçisi tahsisinde merkezi yönetim pozitif ayrımcılık uygularken Demokratik Özerklik anlayışının yaşama geçirilmesidir. Bu düzlem tabandan gelen demokratik katılım süreci ile sağlığın toplumsallaşması ve sağlık hizmetlerinin demokratikleştirilmesi çalışmalarının bütüncül entegrasyonu anlamını da taşır. Bu kapsamda sağlıklı olma hali için sağlık hizmeti dışındaki olmazsa olmaz hizmetler/çalışmalarda da ele alınmalıdır. Sağlıklı yaşam ortamı, çevre, çalışma ortamı, demokratik ortam, şiddetten arınmış ortam, eril olmayan zihniyetin yaşama geçirilmesi vb.

Bu dört düzlemin birlikte değerlendirilmesi gerekir. Ayrı ayrı olarak ele alınması sağlıkta özyönetim sürecinde yapılacakları, kurulacak mekanizmaları ve katkı sağlayacak toplum kesimlerini görünür kılmak amaçlıdır. Sağlık emekçileri, işyeri sağlıkçılar meclisleri, sendika ve meslek örgütleri ile üçüncü düzlemde öne çıkartılan sağlık hizmetlerinde demokratikleştirme çalışmalarını başlatabilir. Tüm düzlemler halk meclisleri, HDK ve DTK sağlık meclisleri, sağlık komünleri ve örgütlü sağlık emekçileri ile birlikte yaşama geçirebilir. Sağlıkta özyönetim inşasında güncel sağlık sorunlarının ve sağlık hizmetleri gereksinimleri kaçınılmaz görev olarak önümüzde durmaktadır.

 Ata Soyer Sağlık-Politika Okulu



↳Son Güncelleme: 05 Ağustos 2016 12:33

Bu Haber Hakkında Ne Söylemek İstersiniz?

UYARI: Konuyla ilgisi bulunmayan, hakaret içeren, halklara ve inançlara saldıran, nefret suçu ve cinsiyetçi söylemler içeren, şiddete teşvik eden ve tamamı büyük harfle yazılan yorumlar onaylanmamaktadır.

Editörün Seçtikleri

Video Galeri

Arşiv

Özgür Gündem Birinci Sayfa

“Binevş”

Cümle Alem

Qırıx


Okurlarla Başbaşa


Medya Diyalog


“Özgür